سالي که نکوست از بهارش پيداست


داد نوراني

بازهم سالي به سر رسيد و درآستانۀ آغاز سال جديد قرار داريم.گرچه به استقبال سال جديدي مي رويم، اما لحظه ها همه ادامۀ کار وپيکار گذشته است. ودرهيچ چيزي تغيير اساسي رونما نمي گردد. نه زورگويان درين آستانه توبه مي کشند، نه فاسدان به فساد شان پايان مي دهند، نه گدايان از التماس وتضرع مي افتند، نه قيمت ها نزول مي کنند ونه خونريزي پايان مي پذيرد. به اين خاطر از ارزيابي گذشته است که مي توان آينده را رقم زد. به اين خاطر درين نوشته تلاش خواهيم کرد تا فراز وفرود هاي سال گذشته را مختصراً به ارزيابي بگيريم. امنيت وناامنيتي: سال گذشته يکي از خونين ترين سال هاي شش سال گذشته بود. درين سال هشت هزار غيرنظامي، 2 هزار طالب وحدود 600 نفر از نيروهاي امنيتي کشور جان دادند که درمجموع رقمي حدود يازده هزار نفر را نشان مي دهد، که اگر يک محاسبه ساده صورت بگيرد، درين سال در هر ساعت يک نفر افغان کشته شده است. اين رقم در بسياري از کشورهاي درحـال جنگ بي سابقه مي باشد. اين کشتار توسط طالبان ونيروهاي ائتلاف وناتو صورت گرفته است. طالبان با حملات انتحاري وانفجاري، همچنان حملات کمين وشبخون جان مردم نظامي وغير نظامي را گرفته اند که دردناکترين آن حملۀ انتحاري طالبان با قتل 130 نفر درباغ پل قندهار بود . نيروهاي ناتو وائتلاف هم در اثر بمباران هاي نادقيق و بي پروا، درکشتار هشت هزار نفر نقش مهمي داشتند. کشته شدن 200 نفر درحمله هوايي در بغني وبعد کشته شدن 60 نفر درگرشگ به وسيله نيروهاي ناتو، حملات سپيشل فورس امريکا درهلمند، فراه و ننگرهار ازجمله حملاتي اند که کشتاري درحد قتل عام ارزيابي مي گردند. درحالي که خود اين نيروها تمام افراد کشته شده را طالب مي نامند. درميان اين همه کشتار طيف وسيعي از زنان وکودکان هم حضور دارند. سال گذشته در 135 ولسوالي درگيري صورت گرفت ودر 85 ولسوالي قدرت دولتي درحد هيچ ارزيابي مي شد و در ده ولسوالي اصلاً قدرت وحاکميت دولتي وجود نداشت. درهلمند روزانه چهار بار نيروهاي انگليسي مورد حمله قرار مي گرفتند و دهات بسياري درجنوب، غرب و شرق کشور از کنترول دولت خارج بودند. راه هاي جنوب وغرب کشور عموماً براي کارمندان دولتي وغير دولتي به شدت خطرناک شده رفت وآمد اين افراد درجاده هزار کيلومتري کابل- هرات کاملاً بند شد و مـال التجاره بسياري درين راه هدف حمله طالبان قرار گرفت و اختطاف هاي بسياري به راه افتاد که تنها درشهر هرات درطول سال 146 مورد اختطاف وجود داشت. حاکميت دولت فقط بر 30 درصد خاک ارزيابي شد وطالبان از آنچه هست مخوف ترتبليغ گشت و مداخلات ازپاکستان وايران شدت بيشتري يافت و درمورد مداخلات ايران وحمايت آن کشور ازطالبان مدارک بسياري ارائه گشت و تبليغات وسيعي به راه افتاد و برصدر همه پيشبيني هاي صورت گرفت که سال 87 خونين تر از سال 86 خواهد بود. فساد اداري: ارزيابي در اوايل سال گذشته نشان مي داد که ضريب فساد اداري درافغانستان 8.2 مي باشد و بعداً يک مؤسسه ارزيابي خارجي اعلان کرد که سالانه درافغانستان 400 ميليون دالر اختلاس مي شود و به اين صورت درگراف فساد واختلاس تا اواخر سال گذشته کاهشي به ميان نيامد که فوق العاده افزايش يافت. اين فساد شامل ادارات دولتي، ادارات غيردولتي، مؤسسات بين المللي ودونر ها مي شد . علاوتاً دربخش هاي مختلف چون زمين، چوب، سنگ هاي قيمتي، آثار باستاني، زن ودختر، اطفـال ودلالي مافياهاي گوناگوني درطول سال گذشته فعـال بودند. اختلاس و دزدي سه ميليون وهفتصدهزار جريب زمين به وسيلۀ مافياي زمين عمق اين فساد را روشن مي سازد. لوي سارنوال که برضد فساد اعلان جهاد کرد، درمقابله بافاسدان اداري در اولين قدم از هرات ومزار با دست خالي برگشت ودر مورد شيرپور هم قادر نشد تا پول دولت را از آناني که خانه ساخته بگيرند وبدين ترتيب جهاد او زماني بي مزه شد که فقط چند مامور پائين رتبه را زنداني ساخت و اعلان کرد که درطول سال قادر شده است تا اداره خود را از فساد پاک کند. اکثر سارنوالي ها، پوليس، دادگاه، گمرک ها، قرار داد بستن ها، پروژه ها، پروپوزل ها و... همه و همه به فساد آلوده بوده تلاش داشتند تا حقي راناحق وناحقي را دربدل رشوه حق بسازند وبدين ترتيب سال گذشته با اين همه فساد واختلاس به پايان رسيد، تا جايي که کشورهاي دونر هم ازين همه فساد فغان شان به آسمان بلند شد. مواد مخدر: تولیدی که درسال گذشته از درک تریاک وچرس نصیب افغانستان شد, بی سابقه بود. این تولید به8200 تن تریاک که 95 درصد تریاک جهان را ساخت, رسید وتولید چرس در ولایت بلخ نیز بی سابقه بود. شورای سنلس که تلاش داشت تولید تریاک را درافغانستان قانونی بسازد, با واکنش دولت روبه رو شد و دفترش را بسته کردند. دولت تبلیغ کرد که در 13 ولایت تولید مواد مخدر صفر شده است, اما وقتی آمار تولید از سوی سازمان ملل اعلان شد این قصه مفت شد و وزارت مواد مخدر خود را آرام گرفت. زرع تریاک بازهم در ولایات قندهار, ارزگان, هلمند, بادغیس, فراه وبخشی ازنیمروز چنان وسیع شد که امسال پیشبینی تولید بالاتر ازپارسال می گردد. گروپ ها وتبلیغات دولت در مورد کاهش مواد مخدر امسال کاملاً بی نتیجه بود, چنانچه یکی از افراد وزارت مبارزه با مواد مخدر طی صحبتی در تلویزیون از بودجه این وزارت انتقاد می کرد و این بودجه را با عاید مافياي مواد مخدر مقايسه کرده به صراحت می گفت که پشک را به جنگ شیر می فرستند که منظور از وزارت ومافیا بود. اختلافات برسر تولید مواد مخدر درهلمند که انگلیس ها در آن ولایت مستقر اند, و وظیفه جلوگیری از زرع تریاک را دارند, میان حامد کرزی وانگلیس ها شدت گرفت و عامل اساسی تولید مواد مخدر درهلمند را نارسائی انگلیس ها عنوان کرد, با این که عده ای معتقد اند که خود انگلیس ها در تجارت مواد مخدر دست دارند و به این خاطر درجلوگیری از زرع آن نه تنها قدم نمی گذارند که سال گذشته گفته شد, انگلیس ها از طریق رادیويی درلشکرگاه اعلان کرده اند که به زرع, تولید و قاچاق مواد مخدر کاری ندارند, گرچه بعداً این اتهام از سوی انگلیس ها رد شد, اما کسی آن را نپذیرفت. امسال بازهم غوغا های برسرلست حکامی که در زرع , تولید وقاچاق مواد مخدر نقش دارند وقبلاً توسط جلالی, امرخیل وتاحدی توسط وزير فعلي مبارزه با مواد مخدر مطرح شده بود, از سوی نماینده سازمان ملل دربخش مواد مخدر مطرح شد وگفته شد که این لست به حامد کرزی داده شده است. اما تا حال کسی جرأت افشای این لست را نکرده, فقط یکبار یکی ازنشرات غربی نام عارف نورزی را مطرح کرده بود که دوباره از وی معذرت خواست. همین اکنون بوته های تریاک در بسیاری از ولایات افغانستان از دل خاک سربیرون کرده و در ماه های جوزا و سرطان نیش زدن آغاز خواهد یافت ومصرف40 درصد اقتصاد کشور را پوره خواهد کرد که اگر سردی های شدید امسال بر حاصل دهی این بوته ها اثر نگذاشته باشد. اما بسیاری معتقد اند که زرع تریاک درچند ولایت دوچند زرع تریاک نسبت به سال گذشته درین ولایات می باشد. زنان: زنان که نیمی از پیکر جامعه ما را می سازند درسالی که گذشت باستم ها وناهنجاری بسیاری روبه رو بودند.گراف خود سوزی وخود کشی همچنان بالا بود وبرای تداوی سوخته گی ها درولایت هرات شفاخانه 30 بستر تدارک دیده شد. امسال تجاوز بر زنان از سوی مردان فوق العاده افزایش یافت . این که چقدر درخفا چنین تجاوزهای برزنان صورت گرفته که خانواده نخواسته آنها را ثبت کنند, به جای خود, اما تجاوز دسته جمعی بریک خانم دربدخشان, بار دوم افشای چنین تجاوزی, تجاوز بر دختری درقندز، تجاوز برزنی توسط فرد وابسته به اردوی ملی درفاریاب, اعدام زنی به جرم فرار در ولسوالی خاکسفید, تجاوز پسرحاجی پاینده وکیل ولسی جرگه با رفيقش بر دختر 14 ساله درسرپل, تجاوز مرد 40 ساله بردختر4 ساله در دشت برچی, تجاوز مرد چهل ساله بردختر 9 ساله در تایمنی وغیره, نشان می دهد که زنان چقدر زیرفشار وستم قرار دارند وتاهنوز چون ابزار و وسایل اطفا‌ء شهوت به آنان نگریسته شده, دربرخورد با آنان کوچکترین مرز انسانی درنظر گرفته نمی شود. دراثر بی امنیتی ها زنان ومکاتب شان بیشتر هدف قرار گرفته , سال گذشته طالبان بر مکتبی درلوگر آتش کشودند که چند متعلم و معلم زخمی وچند تا به شهادت رسیدند. طالبان برای کشتن زنان معلم جایزه تعیین کردند و زنده گی دوزخ آسای شان را بیشتر شعله ور نمودند. بازسازی: سال گذشته عده ای از جاده ها به بهره برداری رسیدند. جاده زرنج- دلارام که مورچه وار زیرکار است تاهنوز به سر نرسیده ودرشمال جاده های بیشتری سال گذشته قیرریزی شدند. اما با بدترشدن وضعیت امنیتی استفاده ازین جاده برای بخشی مهمی از مردم افغانستان ناممکن گشت وحتی وزیر داخله حین عبور از جاده کابل- جـلال آباد مورد حمله قرار گرفت. دربخش های تولید کار قابل توجیهی انجام نگرفت و نیروی کاری بیشتری به ایران وپاکستان فرار کردند. سرمایه گذاری ها درسال گذشته نسبت به سال قبل آن نصف شد. قیمت ها درتمام زمینه ها بین 50 تا 100 درصد بالا رفت . 4 میلیون نفر بیکار شدند و70 درصد مردم زیر خط فقر قرار گرفتند. معاش کارمندان ومعلمان بین 3 تا4 هزار دالر سنگکي شد ودر زمستان بیش ازهزار نفر در اثر سرما وقحطی جان دادند و بیش از صد نفرانگشتان پاهای شان را باختند.سرک ها وجاده های کابل همچنان خاک آلود و ناپخته باقي ماندند وچند سرکی که پخته شد, چون معیاری نبودند از حـال، تخریب شده می روند. تنها درجـلال آباد با کوشش های گل آغاشیرزوی تا حدی مردم از کارهای او راضی می باشند که آن هم به ستراتیژی عمومی دولت رابطه نداشته, خودش آدم کاری وپرتلاش می باشد. دربخش معارف هم کار هايی درمکتب سازی صورت گرفت وبه خاطر نصاب جدید تلاش های شد, اما به علت وضع ناامني کشور, درجاهای مکاتب سوزانده شدند وسطح تحصیل همچنان پائین نگهداشته شد. رسانه های همه گانی: سال گذشته رسانه های جدیدی , مخصوصاً دربخش تصویری پا به عرصه گذاشتند, تلویزیون هاي نورین, امروز,فردا, تمدن ونور به فعالیت آغاز کردند. رغبت مردم به خواندن رسانه های چاپی کاهش یافت و برای عده ای از رسانه ها اتهامات وابسته گی به کشورهای همسایه نیز عنوان گردید. کامبخش عضو نویسنده گان روزنامه جهان نو, به خاطر مقاله ای که از انترنت گرفته شده بود, محکوم به اعدام گردید. کشمکش میان دو اتحادیه ژورنالیستان ادامه یافت و وزارت عدليه جواز رسميت يکي را گرفت و به ديگري جواز تفويض کرد. وزارت اطلاعات وفرهنگ جدال زبانی را آغاز کرد وچند هفته رسانه ها بر 4 واژه پوهنتون, پوهنځی, دانشگاه و دانشکده مصروف بودند وهر دوطرف هرچه درتوان داشته جنگیدند. وزیر اطلاعات وفرهنگ به پارلمان خواسته شد وبرطرف شده هاي تلويزيون دربلخ ورئيس اطلاعات وفرهنگ آن که کسرمعاش شده بود دوباره بخشيده شدندوبالاخره هیچ کس نفهمید که این هم جدل با چه پایانی خاتمه یافت. خارجی ها: درسال گذشته جدل های پوشیده وآشکار میان امریکایی ها وانگلیس ها بر نحوۀ کار انگلیس ها درهلمند بالا گرفت. مبارزه با مواد مخدر ومتارکۀ موسی قلعه درین میان نقش داشت. حامد کرزی درتقابل با انگلیس ها قرارگرفت. ماروین ومایکل را به عنوان جاسوس ازافغانستان بیرون کرد وانجینیر داوود واسدالله وفا یکی پی دیگری والی هلمند شد وبعد برکنار شدند. پدی اشدوان انگلیسی از سوی افغانستان به خاطر ریاست یوناما رد شد وکاي آيدي نارویژی به این وظیفه مامور شد. سلاح های چون موشک ها، ترموبریک, هیلکپوتر هاي پیشرفته, طیاره ها تیرنادو, جت های فانتوم وتانک های پیشرفته وارد افغانستان شدند و امریکایی ها تلاش داشتند تا کشورهای عضو پیمان ناتو سرباز وتسلیحات بیشتر به افغانستان بفرستند. اعلان از سوی منابع غربی همیشه حاکی از وضعیت بدامنی بود, کانادایی ها, امریکایی ها وانگلیس ها امسال تلفات بیشتری داشتند و هسپانوی ها وایتالوی در شیندند درگیر جنگ گردیدند. تمام این کشور ها یک زبان اعلان کردند که سال آینده خونین تر ودرگیری همه گيرتر خواهد شد وباید برای مقابله با آن تدارک بیشتر دید. بالاخره سال گذشته را با این مختصر ارزیابی به پایان رساندیم وسال آینده را باکوهی از بدبختی ها و نارسائی ها آغاز می کنیم ومردم بعد از 11 سپتمبر در بدترین وضعیت وروزگار به سر می برند وفقط عده ای معدودی که از گذشته چيزي داشته اند به قصرهای بیشتری رسیده وآنانی که با یک بکس از غرب آمده بودند اینک چند بکس را پر کرده که اگر برگردند, بعد ازین ضرورت به شست وشوی فلان وبهمان را ندارند.